FRIDA KAHLO: KUNST & KARAKTER

Spread the love

‘ Frida Kahlo: kunst & karakter’ is eerder verschenen in de winter editie van het gratis online The Fran Magazine 2019.1.

Nog voordat ik ooit van Frida Kahlo had gehoord, wist ik al hoe ze eruit zag. Ken je de restaurants van Popocatepetl? In iedere vestiging waar ik tot nu toe ben geweest voor hun geweldige kokoskip, hangt een portret van Kahlo. Maar tot een jaar of 10 geleden had ik geen idee dat zij het was. Ik dacht elke keer: ‘daar hangt die mooie Mexicaanse vrouw weer met die prachtige bloemen in het haar’.

Little did I know, want Frida Kahlo (1907-1954) is niet alleen een van de bekenste vrouwelijke kunstenaars van de 20e eeuw. Wereldwijd is ze het symbool van feminisme, van vrouwelijke autonomie en de vrijheid om je creativiteit te uiten, te laten zien en het recht om je eigen kunst te waarderen en je perspectief te classificeren.

MISSCHIEN VIND JE DIT OOK INTERESSANT: MARGARET MACDONALD & FRANCES MACDONALD – DE GRONDLEGGERS VAN THE GLASGOW SCHOOL

Foto van Frida Kahlo genomen in 1932 door Guillermo Kahlo.
Frida Kahlo (1907-1954). Mexicaanse (sur)realistische? kunstenares

Frida Kahlo is een Mexicaanse kunstenares die mij ruim 50 jaar na haar dood nog steeds inspireert en verwondert. Daar is echter weinig opzienbarends aan, want ze is natuurlijk niet zomaar een wereldwijd symbool van feminisme geworden. Maar ze is voor mij op een andere manier een voorbeeld dan doordat ze altijd heeft geweigerd haar lichaamshaar te scheren (haar uni-brow is daarvan het meest bekende voorbeeld). Dus wat zorgt er dan voor dat ze me zo raakt?

FRIDA KAHLO ‘S KARAKTER

Kahlo’s jeugd wordt altijd beschreven als een aaneenschakeling van drama: als kind van zes kinderverlamming aan haar rechterbeen, op 18-jarige leeftijd een busongeluk waarbij een stalen pin dwars door haar bekken schoot met alle gevolgen van dien (botten verbrijzeld, ruggengraat en heup gebroken, onvruchtbaar).

Na dat busongeluk moet ze maandenlang in bed herstellen. En wat staat er dan in alle biografieen? ‘Frida besluit te gaan schilderen.’

En het is die zin, dat besluit, waar ik altijd kippenvel van krijg. Frida besluit te gaan schilderen. Ze besluit. Dat is één: ze is autonoom en ze neemt voor zichzelf een besluit. Ik lig hier te creperen, de helft van mijn lichaam is gebroken, maar ik ga hier geen slachtoffertje spelen. Ik besluit nu dat ik iets ga doen.

En wat gaat ze doen? Ze gaat schilderen. Dat is twee: ze kiest voor creativiteit, voor wat er vanuit haar wil ontstaan. Ze kiest ervoor zich te uiten, haar stem en visie te laten horen. Die twee aspecten, het nemen van een besluit en het gaan schilderen, zijn voor mij het fundament van Kahlo’s karakter. Een karakter waar niet alleen ik, maar alle vrouwen van nu zich aan kunnen optrekken.

Kies ervoor om autonoom te zijn, om een vrouw te zijn die zelfstandig besluit wat ze wil doen en zich daarbij niet laat tegenhouden door de omstandigheden. Kies ervoor je creativiteit te ontwikkelen. Een uitlaatklep te vinden voor dat wat er binnen in jou aanwezig is. Laat je stem horen! Schilder jouw wereld, schrijf jouw verhaal, zing jouw lied, teken jouw verbeelding, creëer jouw werkelijkheid. Wees de artiest, de kunstenaar van jouw leven.

VRIJE GEEST

Vier jaar na haar busongeluk trouwt Frida Kahlo met kunstenaar Diego Rivera (1886-1957). Biografieën schrijven over het tumulteuze karakter van het huwelijk, de vele affaires die beide partners buiten het huwelijk hadden – Frida met onder anderen de Russische communistische revolutionair Leon Trotski en de fotograaf Nickolas Muray.

Wat ook altijd staat vermeld is dat wanneer Frida en Diego in 1940 voor de tweede keer trouwen, ze dat doen onder de huwelijkse voorwaarden dat Frida geen seks hoeft te hebben met Diego. Letterlijk een verstandshuwelijk? Of wil Kahlo zich onttrekken aan de Mexicaanse machocultuur waarin vrouwen en het vrouwelijk lichaam eigendom zijn van hun man?

Hoe het ook zij, die huwelijkse voorwaarde die Kahlo heeft bedongen, laat haar vrije gees zien binnen een masculiene cultuur en binnen een huwelijk waarin zij duidelijk de onderliggendet partij is. Kahlo is klein van stuk met een fragiel lichaam, Rivera is een grote man, bijna obees. Kahlo is afhankelijk van het geld van Rivera voor haar medische behandelingen en om haar kunst uit te oefenen. Maar Rivera bezit haar lichaam niet. En dat laat ze contractueel vastleggen.

FRIDA KAHLO ‘S REALISME

Kahlo’s lichaam is van haar en dat is haar kunst ook. Vanaf eind jaren 30 vergaart Frida Kahlo internationale bekendheid met haar schilderkunst. Kunst recensenten en critici beschrijven haar werk als surrealistisch en magisch realistisch. Kahlo zal het allemaal worst wezen: zij blijft bij haar eigen classificatie van haar werk: realisme. Haar werk toont haar realiteit. Haar werk laat zien hoe zij het ziet. Een radicale, persoonlijke, bijna prive benadering van kunst.

Die vrijheid van geest, die onafhankelijke gedachtegang en trouw blijven aan je eigen visie inspireert mij enorm. Hoeveel makkelijker zou het zijn geweest om mee te gaan met alle jubelverhalen van kunstcritici, het met ze eens te zijn, lekker te varen op de golf van publiciteit en aandacht? En voor een deel heeft ze dat vast ook gedaan, maar als het op haar visie op haar kunst en creativiteit aankwam was Frida volkomen helder: mijn werk is realisme. Punt.

WORDT VERVOLGD

En there’s more where this came from! De afgelopen 3 weken ben ik in de wereld van Frida Kahlo gedoken. Het Mexico van begin 20e eeuw, tijdens de Mexicaanse Revolutie en hoe die zorgde voor een revolutie in de Mexicaanse kunst. Een revolutie die vragen stelde over de Mexicaanse identiteit. Vragen waar Frida Kahlo ook mee bezig was en waarop ze een antwoord zocht in haar kunst.

Dus ik ben bezig met een uitgebreider, breder blog artikel over Frida Kahlo. Over haar kunst en in welke traditie je die kunt plaatsen (in plaats van in de West-Europese (post-)moderne traditie, want was Frida Kahlo West-Europees? Nee!) Over de manier waarop we haar hebben geclaimd als wereldwijd feministisch symbool, als logo voor allemaal idiote marketinguitingen en hoe dat de waardering en analyse van haar werk in de weg zit.

Dus: sta paraat! Haha. Nog meer mensen onwijs veel zin in de live action versie van The Lion King? Sorry… squirl….

* indicates required

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *