GERTRUDE JEKYLL: HOLITISCHE TUINARCHITECT

Spread the love

[Dit artikel is onder de titel ‘Gertrude Jekyll: Britse tuinarchitecte & plant visionair’ eerder verschenen in de zomereditie van The Fran Magazine 2019.3]

Gertrude Jekyll (1843-1932) was een Engelse tuinarchitecte, plantenkweekster, schrijfster, fotografe en kunstenares. Ze ontwierp meer dan 400 tuinen en was de eerste tuinarchitect die uitging van een ‘totaalbeleving’ bij haar ontwerpen. Ze schreef meer dan 1000 artikelen voor tijdschriften als Country Life en The Garden.

Zegt het verschil tussen klassieke Franse en Engelse tuinen je iets? Franse tuinen zijn ontworpen zoals die van Versailles: imponerend, symmetrisch en met een hoog maakbaarheidsgehalte in de vorm van fonteinen en gefiguursnoeide struiken. Terwijl Engelse tuinen onder invloed van de romantiek natuurlijker ontworpen zijn, minder overzichtelijk, vol met onverwachte paadjes en waarbij er met de plantkeuze gedacht is aan vlinders, bijen en andere insecten. Die Engelse kant van het verhaal, die hebben we te danken aan Getrude Jekyll.

GERTRUDE JEKYLL: HOLISTISCHE, BOTANISCHE VISIONAIR

Jekyll gebruikte het impressionisme en haar eigen kennis als schilder bij het bepalen van welke planten elkaar versterken op het gebied van kleur en geur. Haar borders met winterharde vaste planten zijn legendarisch in de tuinarchitectuur. Jekyll ontwierp alles vanuit de plant: die moest zo goed mogelijk tot zijn recht komen om de tuinervaring zo fantastisch mogelijk te laten zijn. En dat was precies tegenovergesteld aan de visie van de Franse tuinarchitecten, die de natuur wilden onderwerpen aan de superieure visie van de mens.

Jekyll vond het centraal zetten van de plant zo’n belangrijk uitgangspunt dat ze bloemen en planten, geplukt om binnen op een vaas te zettenin de huiskamer, ook perfect tot hun recht wilde laten komen. Daarom ontwierp ze speciale glazen vazen voor verschillende boeketten. Frikking briljant als je het mij vraagt.

De totaalbeleving en sfeer in de tuin was een belangrijk aspect van alle ontwerpen van Jekyll. Geur was net zo belangrijk als kleur en kleur was net zo belangrijk als sfeer. Ze haalde alles uit de kast om de bezoeker een zo harmonieus mogelijke ervaring te geven. Jekyll werkte van totaalbeeld naar detail en weer terug.

Misschien is dit ook wat voor jou: Lente in Logan Botanic Garden

GERTRUDE JEKYLL X DE ARTS & CRAFTS

Vanuit de Arts & Crafts ideologie had ze aandacht voor vakwerk en ambacht en vanuit haar zo te zeggen holististische kijk op tuinarchitectuur verloor ze nooit het geheel en het samenspel van de elementen uit het oog. Op die manier hadden de tuinen die het dichtst bij het huis lagen het meeste detail en hoe verder de tuin van het huis lag, hoe natuurlijker en hoe ‘wilder’ het ontwerp was.

Naast tuinieren had Jekyll een voorliefde voor ambacht en vakwerk. Ze schreef een boek over de verschillende ambachten van haar generatie en maakte er meer dan 300 begeleidende foto’s bij. Daarnaast hield ze zich bezig met de geschiedenis van het alledaagse leven. Tijdens haar leven verzamelde ze een nu internationaal vermaarde collectie van traditionele huishoudelijke voorwerpen bij elkaar.

Vanaf 1881 tot aan haar dood heeft ze meer dan 400 verschillende tuinontwerpen gemaakt. Ze was eigenlijk opgeleid tot kunstschilder en voelde zich vooral aangetrokken tot het impressionisme en het werk van William Turner. Maar ze werd langzaam blind en richte zich daarom op tuinieren en tuinarchitectuur. Misschien dat vanwege haar slechte zicht ze het ook belangrijk vond dat in een tuin alle andere zintuigen aan hun trekken kwamen. Zodat je de geweldigste bloemengeuren kon ruiken, water kon horen stromen en blaadjes kon horen ritselen, verschillende texturen kon ervaren, van gras tot tegelwerk en het verschil kon voelen tussen ommuurde, warme tuinen en koudere, open tuinen waar de wind vrij spel had.

Misschien vind je dit ook interessant: De Arts & Crafts beweging

SAMENWERKING MET EDWIN LUTYENS

Samen met Edwin Lutyens is Jekyll het bekendste duo van de Engelse Arts & Crafts beweging. Zij waren zo’n geval van 1+1=3. Samen ontwierpen ze landschappelijke totaal-concepten, om het zo maar even te noemen. Een huis, of meerdere gebouwen met daaromheen een landgoed, zo ontworpen dat het één beleving was. Dat alles klopte. En binnen dat ontwerp maakten ze gebruik van de Arts & Crafts ideologie van vakmanschap, goed materiaal en oog voor detail. Les Bois des Moutiers is daarvan een van de bekendste en een van de weinig overgebleven projecten van Jekyll en Lutyens.

Misschien vind je dit ook interessant: Zomer in Les Bois des Moutiers (landschapstuin ontworpen door Jekyll)

landhuis edwin lutyen varengeville sur mer arts en crafts beweging normandie

Bronvermelding afbeeldingen:
www.culture24.org.uk/art/architecture-and-design/art422865
reepinfo.org/happy-174th-birthday-to-gertrude-jekyll
www.independent.co.uk/property/gardening/gertrude-jekyll-inspirational-quotes-wisdom-philosophy-gardening-horticulture-google-doodle-a8081791.html
http://www.godalmingmuseum.org.uk/index.php?page=gertrude-jekyll

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *