FRANCES MACDONALD MACNAIR & MARGARET MACDONALD MACKINTOSH

Welcome to the first episode of The Fran Zone’s series about Unforgettable female artists. This first episode is a special one right away. Because it features not one but two magnificent female artist from history. I am talking about the Macdonald sisters. Frances Macdonald MacNair and Margaret Macdonald Mackintosh .

Watch the episode here or read it below.

You may also like: De zussen Macdonald

THE MACDONALD SISTERS

The Macdonald sisters were born in the second half of the 19th century. They were the creative and artistic founders of the Glasgow School. The Glasgow School was an artistic movement at the fin de siecle in Glasgow, Scotland. As an artistic movement it was a fusion of Japanse art, art nouveau, Celtic revival art and arts & crafts.

You may also like: De arts & crafts beweging

margaret macdonald o ye, all ye that walk in willowwood 1902
Image 1: O ye, all ye that walk in Willowwood, gesso panel by Margaret Macdonald, 1902.

GLASGOW STYLE

If you look at this painting (image 1) you can see several of the typical Glasgow Style characteristics: This is an artwork made by Margaret MacDonald in 1902. It is called O YE, ALL YE THAT WALK IN WILLOWWOOD. You can see the distorted, elongated human forms, the intricate lines all over the painting. Furthermore the painting seems like it is in 2D, much like the Japanese art of that time. And it has a Celtic fairy tale feel because of the depicted flowers and veils. All symbolical depictions of femininity. The arts & crafts influences can be noticed in the materials used. This artwork is a gesso panel and Margaret Macdonald used her skills with metal, paint and embroidery.

THE FOUR

The Macdonald sisters opened up their own art studio in the Glasgow city center. At their school they met Charles Rennie Mackintosh and Herbert MacNair. They started working together and called themselves The Four. Soon their nickname would become ‘The Spook School’ because of the distorted, witch-like human forms that occupied their art. The public found their work upsetting, creepy and sometimes even dangerous.

Check out my Glasgow School board on Pinterest for more images and inspiration about the Glasgow Style.

Economics and art where booming in Glasgow at the end of the 19th century. At the same time women’s rights and privileges were high on the agenda in Glasgow. Women were allowed to study, to pursue careers and the Glasgow School of Art played a large role in that by providing education and employment. Many female students were active in the women’s suffragette movement. In this progressive climate the Macdonald sisters flourished.

MARGARET MACDONALD (1864-1933)

Margaret MacDonald Mackintosh (1876-1933) Glasgow School
Margaret Macdonald Mackintosh (1864-1933)

Their creative and artistic accomplishments were noticed outside Scotland and the UK. And especially Margaret knew how to take advantage of that. Together with her husband Charles Rennie Mackintosh, whom she married in 1900, she delivered artworks to more than 40 exhibitions in Europe and America from 1890 until 1924. After her marriage Margaret started to work with Mackintosh more often. He was an architect who designed buildings and furniture. Margaret designed the interiors of rooms in large country houses. She designed panels to go with Mackintosh’s furniture. And they designed their own house and interior together. Which you can still visit when you’re ever in Glasgow.

FRANCES MACDONALD (1873-1921)

Frances Macdonald MacNair (1873-1921) Glasgow School Liverpool Scotland
Frances MacDonald MacNair (1873-1921)

The story of Frances and Herbert is a little different. Frances married Herbert MacNair and they relocated in Liverpool. MacNair had been appointed at the Liverpool school of art. The artistic and social climate in Liverpool however was completely different from that in Glasgow. Frances missed the freedom she had had in Glasgow. She got pregnant and became a mother. All the while questioning her life choices and decisions. And making art about it.

THE CHOICE

The Choice (1909) Frances MacNair
Image 2: The Choice (1909) by Frances MacDonald MacNair

Let’s look at this painting (image 2) by Frances Macdonald made in 1909. It is called THE CHOICE. And it features two couples. As you can see the two women are connected (the legs of the woman on the right are connected to the ‘dress’ of the woman on the left). But the two couples are clearly going their own separate ways. The golden circles laid out in front of the couple on the right are going in the opposite direction from the roses all around the couple on the left.

It seems like the couple on the right could be Charles Mackintosh and Margaret Macdonald heading off to a golden future in the midst of the Glasgow art scene. While the couple on the left could be Frances Macdonald and Herbert MacNair whom she followed to Liverpool out of love. But with great pain of leaving Glasgow and the other two, especially her sister, behind.

FORGOTTEN FEMALE ARTISTS

The artistic genius an creative inventiveness of these women are extraordinary. And especially the name and fame of Margaret Macdonald was known all over Europe at the peak of her career. Yet they play no significant part in any form of art history outside of Scotland. How could this have happened?

There are two main reasons for this. And this is the first. How progressive and inclusive the Glasgow art scene may have been during their lifetime. Many of Margaret Macdonald’s accomplishments, artworks and designs have been attributed to her husband after their death. In spite of all the evidence of Margaret being the artist behind the work in stead of Charles (such as signatures on the work). Just as history has long been a tale of mankind rather than human kind has the art canon long been dominated by men.

And as for the second reason: Frances was less successful with her art during her life. Her artworks were written off like fairy tale, feminine oddities. Neglecting the great symbolic power and mysticism in them. But the most important reason Frances Macdonald and her art were forgotten for a very long time is the fact that her husband destroyed more than half of her works after she committed suicide in 1921.

MARGARET MACDONALD MACKINTOSH & FRANCES MACDONALD MACNAIR

So there you have it: Margaret and Frances Macdonald. Two artistic and creative geniuses. Responsible for the birth of one of worlds most influential art movements at the and of the 19th century. But absent from all the great art history books.

I hope you found this first episode interesting and helpful. That’s it for now. Until next week!

My Dutch blog about the Macdonald sisters
My Pinterest board about the Glasgow Style

MARGARET MACDONALD & FRANCES MACDONALD

‘Margaret MacDonald & Frances MacDonald’ is onder de titel ‘The MacDonald Sisters’ eerder verschenen in de lente editie van het gratis online magazine The Fran 2019.2.

Een jaar geleden had ik nog nooit van de MacDonald zussen gehoord. Dus ik schat de kans hoog in dat jij ook nog nooit van ze gehoord hebt. En dat is echt super jammer. Dus daar gaat nú verandering in komen. Maak kennis met Margaret MacDonald Mackintosh: creatief genie van de Glasgow School en met Frances MacDonald Macnair: artistieke en emancipatoire pionier.

150 JAAR MACKINTOSH

In het voorjaar van 2018 was ik op vakantie in Schotland en een paar dagen in Glasgow om te genieten van alle tentoonstellingen rondom 150 jaar Mackintosh. Charles Rennie Mackintosh (1868-1928) was een Schotse architect. Zijn sierlijke, slanke meubels, interieurontwerpen en gebouwen waren een hit rond de eeuwwisseling in 1900.

In al die tentoonstellingen, museumshops en in de begeleidende folders en boeken ontdekte ik dat Mackintosh getrouwd was met de kunstenares en ontwerpster Margaret MacDonald (1865-1933). Over wie hij zei: ‘Mijn liefste, je zit in minstens de helft dan wel driekwart van mijn werk’. En ‘ik heb misschien talent, Margaret is het genie.’

Eind negentiende, begin twintigste eeuw kon dat nog. Een vrouw volledig in de schaduw zetten van haar man. En daarom vieren we nu 150 jaar Mackintosch en geen 150 jaar MacDonald. Verderop in de twintigste eeuw verkondigden gerespecteerde kunstrecensenten en -historici dat het feit dat MacDonalds handtekening (MMM) op tekeningen en schilderijen staat, naast die van Mackintosh (CRM) niet betekent dat zij daadwerkelijk heeft meegeholpen, maar puur dat ze erbij was toen het werk gemaakt werd. W.T.F. Zelfs als je je werk signeert kan het dus blijkbaar, als het briljant genoeg is, gewoon aan een man toegeschreven worden.

MARGARET MACDONALD & FRANCES MACDONALD

Dat was niet het enige dat ik ontdekte in Glasgow. Ik ontdekte ook het individuele werk van Margaret MacDonald: sierlijk, als een volwassen sprookje, statig, volkomen uniek, zowel qua materiaalkeuze en -bewerking als qua beelden. Duidelijk geïnspireerd op Keltische symboliek, mysteries en folklore, maar tegelijkertijd heel modern.

Toen ik me verdiepte in Margaret Macdonald (wikipedia + een grote internetbundel + de Europese roamingregels van Neelie Kroes are your friend) ontdekte ik haar zus: Frances MacDonald (1873-1921). En wat bleek: de zussen hadden een stuk meer artistieke geschiedenis samen en als individu, dan puur als echtgenotes van.

Ben je er klaar voor?

THE GLASGOW FOUR: FURORE VOOR MARGARET MACDONALD

De Engelse zussen MacDonald verhuizen in 1890 met hun ouders van Newcastle naar Glasgow in Schotland. Ze starten daar samen aan de design faculteit van de Glasgow School of Art. Ze volgen een breed vakkenpakket en leren werken met verschillende soorten media: metaal, borduurwerk en textiel. In 1896 starten de zussen hun gezamenlijke designstudio in Glasgow: The MacDonald Sisters Studio.

Francis Newbery, hoofd van de Glasgow School of Art stelt de dames in 1892 voor aan Charles Rennie Mackintosh en Herbert MacNair. Newbery vind dat hun werk dezelfde karakteristieken vertoont. Vanaf 1894 exposeren ‘The Four’, zoals ze al snel genoemd worden, gezamenlijk hun werk, dat gemengde reacties ontvangt. Vanwege hun sinistere tekeningen en langwerpige, creepy silhouetten krijgen ze achter hun rug om al snel de bijnaam ‘de Spook School’.

Vanaf haar huwelijk met Mackintosh in 1900 werkt Margaret MacDonald steeds meer met hem samen en steeds minder met haar zus Frances. Tussen 1895 en 1924 levert ze werk voor meer dan veertig tentoontstellingen in Europa en Amerika.

MacDonald en Mackintosh zijn niet kieskeurig als het op opdrachten aankomt. Ze willen graag aan de slag en ontwerpen het interieur van de Willow Tearoom in Glasgow. Hun grootste opdracht krijgen ze in 1902 van de rijke Weense zakenman Fritz Waerndorfer. Samen ontwerpen ze de muziekkamer van zijn landhuis. Aan de wand komt het volgens kunstrecensenten beste werk van MacDonald: Opera of the Winds, Opera of the Sees en de Seven Princesses.

LIVERPOOL: STAGNATIE VOOR FRANCES MACDONALD

Gedurende die tijd zijn haar zus Frances en haar man Herbert MacNair verhuisd naar Liverpool. Ze geven beiden les aan de School of Architecture and Applied Art. Weg van de actieve artistieke omgeving van Glasgow en door het verliezen van het familiefortuin van de MacNairs blijven hun kunst carrières steken in het onderwijs. Na haar jaren in Liverpool onderzoekt MacDonald in haar kunst persoonlijke, emancipatoire thema’s: wat betekent het om vrouw te zijn? Wat betekent het om kunstenaar te zijn? Kun je tegelijkertijd moeder en kunstenaar en echtgenoot zijn? Haar werk uit die periode levert een somber, soms uitzichtloos en gevangen beeld van een vrouw die een ander leven leidt dan ze voor ogen had.

Terwijl Mackintosh en MacDonald furore maken over de hele wereld, stagneren MacNair en MacDonald in Liverpool. In 1921 sterft Frances MacDonald aan een hersenbloeding (of ze pleegt zelfmoord, de literatuur is niet eensluidend). MacNair vernietigt daarna meer dan de helft van haar kunstwerken. Hij sterft in 1955 nadat hij decennia lang niets meer heeft geproduceerd. Margaret MacDonald maakt na 1921 geen nieuw werk meer en sterft in 1933, 5 jaar na haar echtgenoot. Hun erfenis bedraagt 8 pond. In 2008 wordt het werk van Margaret uit 1902 The Red Rose and The White Rose verkocht voor 3.3 miljoen dollar.

MARGARET MACDONALD VERSUS FRANCES MACDONALD

Frances en Margaret, twee zussen, uit hetzelfde nest, van wie het leven zo evenwijdig van start ging, zitten jaren later allebei op een volledig ander spoor. Margaret is een gerespecteerd kunstenares, bewandelt het niet-gebaande vrouwelijke pad, onder andere dankzij haar succesvolle man en hun samenwerking. Die samenwerking met Mackintosh is ook de reden dat het werk van Margaret wél is opgenomen in de kunsthistorische canon en dat van Frances niet. Frances’ stijl werd afgedaan als sprookjesachtig. Het was te ‘feminien’ en werd daardoor niet serieus genomen. Als klap op de vuurpijl vernietigt haar man na haar dood het overgrote deel van haar oeuvre.

Als je het werk van de beide vrouwen vergelijkt, dan kun je Margaret zien als het commerciële genie van de Glasgow school. Haar stijl ontwikkelt zich van creepy naar modern. Ze weet wat de markt wil en speelt daarop in. Ze maakt nieuwe, inventieve, breed inzetbare kunst. Haar creativiteit lijkt onuitputtelijk en haar werk getuigt van kruisbestuiving met andere genres en stromingen.

Frances daarentegen onderzocht in haar werk thema’s als moderne vrouwelijkheid. Ze verwerkt onderwerpen als moederschap, de man-vrouw verhoudingen en de maatschappelijke verwachtingen rondom vrouw-zijn. Haar werk is diffuser, haar kunst experimenteler. Ze onderzoekt haar identiteit en verbeeldt dat op een symbolische manier. Daardoor vind ik het werk van Frances op dit moment nog steeds actueel en dat van Margaret minder. Haar werk roept vragen op als: wat is de rol van de vrouw in onze huidige samenleving? Voor welke keuzes sta ik nu als vrouw? Hoe definieert het moederschap mijn vrouwelijke identiteit en welke rol spelen de actuele man-vrouw verhoudingen?

2021: 100 JAAR MACDONALD SISTERS

Dus: ik stel voor om in 2021 100 jaar MacDonald Sisters te organiseren. Met net zoveel publiciteit, folders, tentoontstellingen, websites, toeristische attracties en rondleidingen als in 2018 tijdens het 150 jaar Mackintosch festijn. De Tearooms zijn open. Laat al het werk van Frances dat het wél heeft overleefd naar Glasgow komen en organiseer een overzichtstentoonstelling. En zet er in godsnaam een goede kunsthistorica op. Zodat de MacDonald sisters hun plek kunnen innemen in de Schotse kunstgeschiedenis en in die van West-Europa.

DIT VIND JE MISSCHIEN OOK INTERESSANT: FRIDA KAHLO – KUNST & KARAKTER

ENTER THE FRAN ZONE

En dan hoor jij alle Fran Zone studio updates als eerste! Je ontvangt ook 10% korting op je bestelling en persoonlijke aanbiedingen als er een nieuwe collectie live gaat. See you on the other side!

* indicates required